آنتی اکسیدان چیست؟ انواع آنتی اکسیدان‌ های طبیعی و گیاهی


آنتی اکسیدان به‌ طور کلی و آنتی اکسیدان‌ های طبیعی به‌ طور خاص، مواردی هستند که در این مقاله از جنبه‌ های مختلف مورد بررسی قرار می‌ دهیم. با آقای قهوه همراه باشید.

بررسی کلی آنتی اکسیدان

اجزای اصلی تشکیل‌ دهنده‌ ی آنتی اکسیدان عبارت‌ اند از: «اسیدفولیک»، «بتاکاروتن» و ویتامین E، اسیدفولیک یا همان ویتامین B9 که «فولات» نیز نامیده می‌ شود یکی از موادی است که بدن انسان را در مقابل بسیاری از بیماری‌ ها مانند سرطان، نقص‌ های مادرزادی، بیماری‌ های مربوط به سیستم عصبی و بیماری‌ های مربوط به خون محافظت می‌ کند.

 بتاکاروتن β-Carotene یک رنگ‌ دانه‌ ی نارنجی‌ رنگ یا قرمز است که پیش‌ نیاز و پیش‌ سازِ به وجود آمدن ویتامین A محسوب می‌شود.

با توجه به توضیح فوق، مشخص است که وجود آنتی اکسیدان و به‌ خصوص آنتی اکسیدان‌ های طبیعی در بدن انسان برای سلامتی، بسیار حیاتی و مفید است.

منابع غذایی حاوی انواع آنتی اکسیدان‌ های طبیعی و گیاهی

از جمله مواد دارای خاصیت غذایی که جزو آنتی اکسیدان‌ های طبیعی نیز محسوب می‌شوند می‌ توان به «زاگزانتین» (Zeaxanthin) و «لوتئین» (Lutein) که در برخی گیاهان و میوه‌ ها از جمله تخم‌ مرغ، کلم و کاهو با برگ های سبز تیره وجود دارند؛ اشاره کرد.

آنتی‌ اکسیدانِ ویتامین C که جزو آنتی اکسیدان‌ های طبیعی است، قابل ذخیره‌ سازی در بدن نیست و باید به‌ طور روزانه مصرف شود و در مرکبات، فلفل سبز، کلم بروکلی، سبزی‌ های برگی شکلِ سبز رنگ، کیوی، کلم، طالبی، توت‌ فرنگی، اسفناج و سیب‌ زمینی وجود دارد.

ویتامین E یک آنتی اکسیدان طبیعی محسوب می ‌شود و در دانه‌ های روغنی، جوانه گندم، آجیل، غلاتِ سبوس‌ دار و سبزی‌ های برگی شکلِ سبز رنگ یافت می‌شود. آنتی اکسیدان برای پوست نیز در این گروه قرار می‌گیرد.

سلنیم (selenium) نوعی ماده‌ی معدنی است که آنتی اکسیدان قوی محسوب می‌ شود و در مواد غذایی و گیاهان از قبیل: ماهی، گوشت قرمز، غلات، حبوبات، تخم ‌مرغ، مرغ و سیر یافت می ‌شود.

با توجه به توضیحات فوق و در یک جمع بندی کلی، مهم ‌ترین آنتی اکسیدان‌ ها عبارت‌ اند از: ویتامین E، ویتامین C، بتاکاروتن و سلنیم.

چند نکته ی کمتر گفته شده در مورد مصرف آنتی اکسیدان‌ های طبیعی

شاید این سؤال پیش بیاید که چرا در منابع گوناگون پزشکی و مقاله‌ های مربوط به حفظ سلامتی انسان، این‌ همه بر مصرف آنتی اکسیدان‌ های طبیعی تأکید می‌شود. این موضوع دو علت اصلی دارد؛ یکی این‌ که بدن انسان به‌ خودی‌ خود قادر نیست آنتی اکسیدان تولید کند؛ لذا باید به ‌طور روزانه از طریق مواد غذایی یا نوشیدنی‌ های دارای آنتی اکسیدان به تأمین این نیاز بپردازیم.

دلیل دوم، مربوط به مفید بودن آنتی اکسیدان‌ های طبیعی، در مقابل اثر مخرب مواد اکسید کننده در بدن انسان است که خطرناک‌ ترین آنها «رادیکال‌ های آزاد» نام دارند.

اتم، مولکول یا «یونِ» دارای پوسته‌ ی ناقص که ناشی از الکترون جفت ‌نشده است را رادیکال آزاد (Free radical) می‌ نامند که نقش بسیار مضر و خطرناکی در بدن انسان دارد و بافت‌ های بدن را فرسوده کرده و منجر به ابتلای انسان به بیماری‌ هایی مانند مشکل عضلانی، سرطان، دیابت، عوارض چشم، مشکل مغزی، نارسایی قلبی و پیری زودرس می‌شود و نقش آنتی اکسیدان‌ های طبیعی مقابله با رادیکال‌ های آزاد است.

در بیشتر موارد، نوشیدنی‌ های حاوی آنتی‌ اکسیدان از میوه‌ ها و گیاهانی که حاوی این ماده‌ ی شفابخش هستند به دست می‌ آیند. نکته‌ ای که باید همیشه در نظر داشته باشید تأثیر نوع فرآوری و مدت‌ زمان عمر مفید ماده‌ ی غذایی یا نوشیدنیِ حاوی آنتی اکسیدان، در میزان آنتی اکسیدان موجود در آن محصول است. به‌ عنوان‌ مثال، میوه‌ ای که آب آن را خودتان در خانه گرفته‌اید نسبت به همان نوع آب‌ میوه‌ ای که از بازار خریداری می‌کنید؛ حاوی آنتی اکسیدان بیشتری خواهد بود، همچنین مدت‌ زمان تاریخ استفاده از محصولِ حاوی آنتی اکسیدان‌ های طبیعی نیز در میزان آنتی اکسیدان موجود در آنها تأثیر گذار است و هرچه مدت بیشتری از تاریخ تولید آن‌ها بگذرد حاوی آنتی اکسیدان کمتری خواهند بود.

عامل سوم و مهمی که در مصرف آنتی‌ اکسیدان‌ های طبیعی باید در نظر داشته باشید بهتر بودن مصرف انواع آنتی اکسیدان‌ های طبیعی به‌ جای مصرف فقط یک نوع آنتی اکسیدان است تا تأثیر بیشتری داشته باشد.

چهارمین نکته‌ ی پر اهمیت که باید از آن مطلع باشید این است که آنتی‌ اکسیدان‌ های غیر طبیعی و به‌ عبارت‌ دیگر آنتی‌ اکسیدان مصنوعی فقط به بدن کمک می‌ کند که مقدار بیشتری از مواد دارای آنتی اکسیدان را متابولیزه کند؛ لذا در مصرف آنتی اکسیدان‌ های غیر طبیعی باید دقت کنید و نسبت به موارد فروش آنتی اکسیدان دقیق باشید.

آنتی اکسیدان‌ های طبیعی در نوشیدنی‌ ها

سه نوع اصلی گیاهانی که دارای آنتی اکسیدان‌ های طبیعی هستند و به عبارت دیگر، آنتی اکسیدان‌ های گیاهی محسوب می‌شوند عبارت‌اند از:

  1. قهوه: منبع شماره‌ ی یک آنتی‌ اکسیدان طبیعیِ تمامی آمریکاییان قهوه است.
  2. چای: چای سبز و چای سفید دو منبع فوق العاده از آنتی اکسیدان‌ های طبیعی به شمار می‌روند که استفاده‌ ی شفابخش از آن‌ها به ایام باستان بازمی‌گردد. در حقیقت، چای سفید همان گیاه چای سبز است اما نحوه‌ ی فرآوری آن فرق می‌ کند. نوشیدن روزانه چهار فنجان چای سبز برای تأمین میزان کافی آنتی اکسیدان لازم است. در میان انواع چای سبز باید به چای سبز ماچا اشاره کرد، این نوع چای دارای ۱۰ برابر آنتی اکسیدان بیشتر نسبت به انواع دیگر چای سبز است.

در این میان، قهوه بالاترین میزان آنتی اکسیدان را داراست و در بین انواع چای به ترتیب چای سفید، چای سبز  و چای سیاه از نظر دارا بودن این ماده غنی‌ تر هستند.

برای پی بردن به میزان مدت زمان تأثیر بیشتر آنتی اکسیدانِ نوشیدنی‌ های رایج مختلف، آزمایشی با رعایت استانداردهای برابر در مورد آنتی اکسیدان چای سیاه، آنتی اکسیدان چای سبز، آنتی اکسیدان چای سفید و آنتی‌ اکسیدان قهوه و آنتی اکسیدان کاکائو انجام شد که میزان ماندگاری اثر آنتی اکسیدان آنها به شرح زیر بود:

  • قهوه: از ۲۹۲ تا ۹۴۸ دقیقه تأثیر داشت
  • کاکائو: از ۲۱۷ تا ۴۴۴ دقیقه
  • چای سبز: از ۱۸۶ تا ۳۳۸ دقیقه
  • چای سفید: مشابه چای سبز
  • چای سیاه: از ۶۷ تا ۲۷۷ دقیقه
  • چای گیاهی: از ۶ تا ۷۸ دقیقه

در این فهرست، بالاترین میزان تأثیر آنتی اکسیدان متعلق به قهوه است همچنین طبق آزمایش انجام‌ شده، اضافه کردن شیر به قهوه در میزان تأثیر آنتی‌ اکسیدان آن تغییری ایجاد نمی‌ کند.

مورد دیگری که درباره آنتی اکسیدان نوشیدنی های دارای این ماده باید بدانید، این است که چای ماچا با مقدار کافئین کمتر و مدت زمان انرژی دهی بیشتر نسبت به قهوه نوشیدنی به مراتب مفید تری است.

برای تامین آنتی اکسیدان مورد نیاز بدنتان نوشیدن روزانه انواع چای با کیفیت را پیشنهاد میکنیم.

بیشتر بدانیم

آنتی اکسیدان‌آنتی اکسیدان‌های طبیعی و گیاهیاسیدفولیکمنابع غذایی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *